باز در سینه نفس ها شده حبس آدمی زنده بگور است اینجا
گرچه امنیت و آزادی نیست ترس و وحشت بوفور است اینجا
کس نداند که به چه وضعیم دچار قحطعی فهم وشعور است اینجا
وز همه چیز جهان افزونتر ضعف و سستی و فتور است اینجا
نیستش در نظر، این وضع خراب هیئت حاکمه کور است اینجا
چون کند چاره این ظلم و فشار؟ آنکه خود عامل زور است اینجا
۲.قائم مقام فراهانی در نکوهش ایرانیان در جنگ با روسیه شعری دارد که بدین شرح است: آه از این قوم بی حمیت بی دین کرد ری و ترک خمسه و لر قزوین عاجز و مسکین هر چه دشمن و بدخواه دشمن و بدخواه هر چه عاجز و مسکین
قائم مقام از بزرگان فضلای عهد اخیر ایران است. پس از خدمتگزازی های بسیار به ایران روز ۲۹ صفر ۱۲۵۱ قمری در باغ نگارستان به امر محمدشاه قاجار دستمالی در حلقش فرو کردند و او را خفه کردند چون محمد شاه سوگند یاد کرده بود که خون او را نخواهد ریخت. قائم مقام قبل از مرگش این شعر را به دیوار باغ نگارستان نوشته بود: روزگارست آن که گه عزت دهد گه خوار دارد چرخ بازیگر از این بازیچه ها بسیار دارد.
زندگانی مردم این مملکت سرتاپا عبارت است از یک رشته توطئه و یک سلسله پشت هم اندازی. فکر و ذکر هر ایرانی فقط متوجه این است که کاری را که وظیفه اوست انجام ندهد. ارباب مواجب گماشته خود را نمی دهد و نوکرها تا بتوانند ارباب خود را سر کیسه می کنند. از بالا گرفته تا پایین در تمام مدارج و طبقات این ملت جز حقه بازی و کلاه برداری بی حد وحصر و بدبختانه علاج ناپذیر چیز دیگری دیده نمی شود. و عجیب آنکه این اوضاع، دلپسند آنان است و تمام افراد ناس هر کس به سهم خود از آن بهره مند و برخوردار است. واین شیوه کار و طرز زندگی روی هم رفته از زحمت آنان می کاهد و برای آسایش و بیکاری و بیعاری میدان فراخی برای آنان فراهم می سازد، و رفته رفته این سبک زندگی برای آنان حکم بازی و سرگرمی پر تفریح و تفننی را پیدا می کند که احدی حاضر نیست به این اسانی ها از ان دست بردارد.
درستی صفتی است که در ایرانیان وجود ندارد و همین خودکافی است که این مملکت در نظر خارجیان نفرت انگیز بیاید. دروغ به طوری در عادت و رسوم این طبقه(طبقه نوکر و کاسب و دکاندار) از مردم ایران (و می توان گفت تمام طبقات) ریشه دوانیده است که اگر احیانا یک نفر از آنها رفتاری به درستی بنماید و یا به قول و وعده خود وفا نماید، چنان است که گویی مشکل ترین کار دنیا را انجام داده است و رسما از شما جایزه و پاداش و انعام توقع دارد.
ایرانیان بیش از هر چیز دلشان می خواهد زندگی کنند و خوش باشند. آن سلحشوری سابق را از دست داده اند و تنها چیزی که از دنیا می فهمند عیش است و نوش وهیچ باور ندارند که عیش و نوش و نشاط را در حرکت و تکاپو و کارهای خطرناک و پرزحمت هم می توان به دست آورد. از این گذشته ایرانیان بسیار مخفی کار و متقلب و بزرگترین متملقین عالم هستند و در دئانت و وقاحت هم بی همتا می باشند. به غایت دروغ گو هستند و کارشان همه پرگویی و قسم وآیه است و برای اندک نفعی حاضرند به دروغ شهادت بدهند. وقتی از کسی پولی یا چیزی قرض می گیرند پس نمی دهند و به محض اینکه دستشان برسدخودی و بیگانه را فریب می دهند.و با او به دغل معامله می نمایند. در خدمتگزاری عاری از صداقت هستند ودر معاملات دوستی نمی فهمند و چنان در خدعه و فریب مهارت دارند که محال است انسان به دامشان نیفتد.
آقای مطهری مقاله بسیار عمیقی در این زمینه نوشته اند که دوستان می تونند در سایت تابناک مطالعه کنند.
در واقع کسروی تنها کسی است که به خودش جرات داده درباره شاعری که به لسان الغیب معروف شده و دیوانش در هر خانه ای وجود دارد و برای خیلی ها سرنوشت ساز است این چنین قضاوت کند. کسروی نه تنها حافظ را یک شاعر خوب نمی داند بلکه او را ناظمی می انگارد که از سر بی دردی به ردیف کردن قافیه ها پرداخته و سرانجام مردم زحمتکش و توده ها را به دست کشیدن از جهان و رها کردن خانواده تشویق کرده است.کسروی معتقد است که در تمامی دیوان حافظ نمی توان یک معنی و محتوای اجتماعی و درمانگر دردهای معنوی یافت. او حتی تا آنجا پیش می رود که می گوید:( حافظ اگر بهره ای از خرد داشت این می دانست که در این جهان بی کار و پیشه نتوان زیست. می دانست که در کنج میخانه ها نشستن ویاوه سرودن و چشم به دست این شاه و آن وزیر دوختن ، جهان را به خود زندان ساختن است و این بود که برای خود کاری یا پیشه ای پیش می گرفت و نیازی به نکوهش از جهان نداشت.)......
در تمام دنیا مردمی به لافزنی ایرانیان وجود ندارد. لاف و گزاف اساس وجود ایرانیان است. هیچ ملتی هم مانند ایرانیان منافق نیست و چه بسا همان موقعی که دارند با تو تعارف می کنندباید از شرشان بر حذر باشی.ایرانیان تا دلت بخواهد حاضرند به تو قول و وعده بدهند که اگر احیانا اسبی ،مزرعه ای ،خانه ای و یا هر چیز دیگری را در حضورشان تعریف و تمجیدنمایی،فورا می گویند تعلق به خودتان دارد .عیب دیگری هم که دارند دروغ گویی است که از حد تصور خارج است. ایرانیان لبریزند از خودپسندی و شاید بتوان گفت که در تمام دنیا مردمی پیدا نشوند که به این درجه به شخص خودشان اهمیت بدهند و برای خودشان اهمیت قائل باشند....
این شیوه نگرش کسروی به شعر از جمله شعر حافظ موید و بیان کننده نظریه او در مورد دیگر رشته های ادبی و همچنین فلسفه است.کسروی شاعرانی را که دنیا و زندگانی را پست و بیهوده می شمرند و انسان را به گوشه گیری دعوت می کنند به شدت حمله می کند وآن ها را انسان هائی بی کاره ودر واقع مضر به حال بشر می داند. کسروی در طی نگرش خود بر شعر تنها به حافظ بسنده نمی کند بلکه بسیاری از دیگر شاعران از جمله خیام را به شدت می کوبد و نظریه ها و شعارهای تخدیر کننده آنها را انحرافی و دور از واقعیت های اجتماعی و موجود می داند.
کسروی زندگی این شاعران را جنبشی انگلی می داند. او پشت پا زدن به زندگی دنیوی و پیشه کردن زندگی انگلی را یکی از بزرگترین گناهان می شمارد و چنین انسان هائی را بی خرد می داند ودر این باره می نویسد: یک مرد با خرد اگر به یک زندان تاریک هم بیفتد باید در این اندیشه باشد که در آنجا چگونه زندگی کند و چگونه دشواری ها را به خود آسان گرداند و هیچگاه این نگوید که چون اینجا بدالخواه من نیست من دیگر نخواهم اندیشید و کوشید و سرم را گزارده خواهم خوابید.....
این دو پسر بچه احتمالا درباره نرخ پفک نمکی دارند با هم پچ پچ می کنند.
اعتیاد،فقر و بیکاری سه معضل اساسی طبقه پایین جامعه ما می باشد.در حالیکه طبقه ممتاز جامعه ما دچار تنها یک معضل می باشد و آن خطر از دست دادن جایگاه خود می باشد.چگونه می توان پذیرفت که در یک کشور اسلامی تفاوت ها اینقدر عمیق و فاحش باشد. قاسم یک کارگر چاپخانه است که دو فرزند هم دارد میگوید هفته ای یکبار میوه می خوریم کرایه خانه هم نصف درآمدم را می بلعد و خدا نکند بچه ها مریض شوند.میترا ۲۰ ساله ساکن تهران در حالیکه سوار بنز آخرین مدل خود می شود به گدایی که از او می خواست ۵۰۰ تومان تقدیم کند تا بتواند یک قوطی روغن ۱۵۰۰ تومانی بخرد می گوید: به من چه مگر من انقلاب کرده ام.و گاز ماشین را گرفته و می رود. گدا که نامش علی است به من می گوید :من گدا نیستم ولی الان یک ماهه از شرکت اخراج شدم و شرمنده زن و فرزندم هستم.ای خدا ما چیکار کنیم من می دانم با این ۵۰۰ تومان گره ای از مشکل او باز نمی شود ولی این کار را می کنم.و هر دو به غروب تلخه آفتاب خیره می شویم به امید طلوعی دیگر.
بسیار پرگو و خودستا هستند،چه در موقع کامکاری و چه در اوقات مصیبت. همیشه لفظ تهدید و تخویف بر لب دارند. مکار و متکبر و بیرحم اند. راه رفتنشان بسیار سنگین و موقر و طبیعی و روان است. بهترین جنگجویان دنیا هستند ولی در کار جنگ،خدعه و مهارتشان بیشتر از شجاعتشان است. نسبت به غلامان و زیردستان و مردم خرده پا به استبداد رفتار می کنند و خود را مالک و صاحب اختیار جان و مال آنها می دانند. نوکران و گماشتگان حق ندارند در حضور آنها لب به سخن بگشایند.
گرنت واتسون مولف کتاب تاریخ ایران و دوره قاجاریه از قول (سر پوتینگر) می نویسد: در میان خودی ایرانیان با همردیف و هم شان خویش مهربان و مودب اند، ولی در مقابل برتر از خود خاضع و متواضع و نسبت به زیردستان زورگو و متکبرند.
کسروی به مانند همه جامعه شناسان و پژوهشگران در مورد تمامی دانش ها و هنرهای موجود باور ویژهای داشته است ماهیت اجتماعی این هنرها و دانش ها به آن گونه که در خدمت پیشرفت و تعالی اندیشه و عمل انسان ها قرار گیرد، تنها عقیده کسروی به شمار می رود. نظر کسروی در مورد شعر و شاعری و به طور کلی ادبیات بازگو کننده و نمایانگر اعتقاد او به شعر اجتماعی و دوری گزیدن از شعر بی محتوا است. در واقع کسروی از منقدان و پژوهشگرانی است که به شعر متکی بر فرم و به قول امروزی ها فرم گرایی و قافیه پردازی اعتقادی ندارد واین شیوه شعر سرایی را یاوه گویی و کاری بیهوده می دانند.
شعر در نظر کسروی بیش از هر چیز باید بر پایه رخدادهای اجتماعی متکی باشد به طوری که یک شعر بتواند پستی و بلندی های زندگی انسان را نشان بدهد. کسروی در کتاب(حافظ چه می گوید) می نویسد: چنانکه خوانندگان می دانند ما منکر شعر نیستیم و نمی گوییم شعر نباشد.گفته ما آن است که شعر خود یک خواستی نیست، چه شعر سخن است و سخن باید تابع نیاز باشد. ما می گوییم اگر کسی مطلبی دارد می خواهد آن را به شعر بگوید و می خواهد به نثر بگوید ما ایرادی به او نخواهیم داشت.ایراد ما به آن است که کسی بی آنکه مطلبی باشد، تنها به نام آنکه شعر سازد به آن بپردازد. ما می گوییم این یاوه سرایی است....
این روزها خیلی ها فریب شهرت پارسی ها را از حیث وفای به عهد و حفظ سوگند مطابق آنچه در سابق بوده است می خورند،و همین که آنها را نزد شاه می برند سرشان را از بدن قطع می کنند. این روزها بر عکس سابق ، کسانی که به نفع شاه خیانت کنند مورد عنایت شاه قرار می گیرند. این روزها افراد متمول را مانند جانیان حبس می کنند تا از آنها پول بگیرند. دیگر کسی نمی خواهد به قشون شاه ملحق شود. روح ورزشکاری و سلحشوری در آنها به کلی مرده و به تن پروری و پرخوری خو کرده اند. مملکتی نیست مانند پارس که در آن ، آن همه مردم از زهری که به دست دیگران به آنها خورانده شده بمیرند یا علیل شوند. تقوای پارسیان در آنها خاموش شده است.
کسروی که در سال ۱۲۹۸ به کار دادگستری پرداخته بود به خاطر مخالفت با اقدامات دولت و بی قانونی هایی که در آن زمان صورت می گرفت از شغل خود استعفا داد و به وکالت دادگستری پرداخت. او در همین حال از سال ۱۳۱۲ به چاپ مهنامه پیمان پرداخت و از سال ۱۳۲۰ روزنامه پرچم را منتشر کرد.آثار کسروی که قسمت اعظم آنها در سالهای ۱۳۱۲ تا ۱۳۲۴ نوشته در زمینه های مختلف به ۷۰ جلد می رسد و مهمترین آنها عبارت است از تاریخ مشروطه ایران،تاریخ ۱۸ ساله آذربایجان ،تاریخ۵۰۰ساله خوزستان ،زبان آذری، شهریاران گمنام....
با سلام، نظر به اینکه بعضی از دوستان عزیز اعلام کرده اند که نام سنگلاخ برایه آنها یادآور خاطرات ناخوشایندی است ما هم برای احترام به این دوستان نام وبلاگ را به گیلگمش تغییر می دهیم. گیلگمش از قهرمانان اسطوره ای مردم آشور بوده است که بدنبال عمر جاوید میرود ولی موقعی که به گیاه آن دست می یابد ماری آن را از او می رباید.
